Rynek pracy w Korei Południowej należy do jednych z najbardziej konkurencyjnych na świecie, a sam dyplom uczelni coraz częściej nie wystarcza do osiągnięcia sukcesu zawodowego. W takich warunkach kluczową rolę odgrywają nieformalne sieci relacji społecznych, w szczególności hagyeon, czyli więzi wynikające ze wspólnego ukończenia tej samej uczelni. W społeczeństwie silnie zakorzenionym w wartościach konfucjańskich kontakty te stanowią istotny element budowania pozycji zawodowej i wpływają na procesy rekrutacyjne oraz awanse. Szczególne znaczenie mają powiązania z elitarnymi uniwersytetami typu SKY, których absolwenci często zajmują wysokie stanowiska w administracji publicznej i sektorze prywatnym. Zjawisko to rodzi pytania o równość szans, mechanizmy nepotyzmu oraz realne możliwości wejścia na rynek pracy bez dostępu do odpowiednich sieci relacji.

Autorka: Emilia Rybińska 

Rynek pracy w Korei Południowej jest niezwykle konkurencyjnym środowiskiem, w którym trudno jest się odnaleźć, a tym bardziej znaleźć satysfakcjonujące stanowisko z wysoką pensją. Aby osiągnąć sukces, Koreańczycy wykorzystują wszelakie sposoby na zrealizowanie swoich celów. Na porządku dziennym posługują się swoimi więziami społecznymi, dzięki którym uzyskują taryfę ulgową podczas rekrutacji i wyprzedzają innych kandydatów. Najciekawszą siecią relacji jest hagyeon, czyli więzi absolwentów tego samego uniwersytetu. W Korei Południowej niezwykle istotna jest kwestia edukacji, dlatego koreańczycy przykładają ogromną wagę do relacji wynikających z uzyskania dyplomu z tej samej uczelni wyższej. W kontekście koreańskiego rynku pracy istotnym elementem jest właśnie hagyeon, jego wpływ na proces rekrutacji oraz sposób, w jaki kreuje przynależność do elity. 

Wykształcenie wyższe 

Według rankingów OECD, Korea Południowa jest jednym z najbardziej wyedukowanych państw na świecie. Według danych Koreańskiego Ministerstwa Edukacji z 2025 roku, aż 56% Koreańczyków w wieku 25-64 lat posiada wykształcenie wyższe, podczas gdy średnia dla państw OECD wynosi 42%. Kraj ten zajmuje miejsce w ścisłej czołówce, obok Kanady i Irlandii (dla porównania, wynik Polski w 2023 roku wyniósł 39%). W grupie młodych dorosłych (25–34 lata) wskaźnik ten jest jeszcze wyższy i wynosi aż 71%. Posiadanie dyplomu przekłada się bezpośrednio na status ekonomiczny – pracownicy z wykształceniem wyższym zarabiają w Korei średnio o 31% więcej niż osoby z wykształceniem średnim. Odsetek tak dużej ilości osób z wykształceniem wyższym powoduje zwiększenie konkurencyjności pomiędzy kandydatami oraz sugeruje możliwe problemy w znalezieniu pracy pomimo uzyskanego dyplomu. 

Fundamenty więzi społecznych 

W związku z problemami wynikającymi z konkurencyjnością rynku pracy, Koreańczycy często posługują się swoją siecią kontaktów, aby ułatwić sobie wejście do tego wymagającego środowiska. Myślenie grupowe oraz dobro ogółu jest głęboko zakorzenione w społeczeństwie koreańskim, dlatego chęć pomocy jest dla Koreańczyków naturalna i oczekiwana. Struktura społeczeństwa koreańskiego opiera się na filozofii konfucjańskiej, która przedkłada dobro grupy nad interes jednostki. Lojalność wobec osób z tej samej grupy społecznej jest kluczowa dla osiągnięcia znaczenia w sieci społecznej. Filozofia konfucjańska krytykuje egoizm i życie w odosobnieniu, dlatego w Korei Południowej relacje międzyludzkie mają bardziej formalny i wymagany charakter, w przeciwieństwie do państw Zachodu. W związku z tym w Korei korzystanie ze swojej siatki znajomości i kontaktów jest bardzo naturalne i powszechne. 

Rodzaje sieci relacji 

W społeczeństwie koreańskim można wyróżnić kilka rodzajów relacji społecznych, podzielonych na trzy główne grupy. Wśród nich znajdzie się hyeoryeon (혈연), czyli sieć relacji rodzinnych. Jest to powiązanie wspólnymi więzami krwi i tym samym drzewem genealogicznym. Kolejną siecią relacji jest jiyeon (정). To sieć znajomych nawiązana dzięki wspólnemu regionowi pochodzenia, służbą w tej samej jednostce wojskowej czy przynależnością do tej samej korporacji lub Kościoła. Ostatnią już więzią jest hagyeon (학연), czyli powiązania edukacyjne, inaczej ukończenie tego samego uniwersytetu. Ostatnia z wymienionych relacji odgrywa kluczową rolę na rynku pracy i często zaważa na przyszłości jednostki. 

W filozofii konfucjańskiej ze względu na wymóg stawiania dobra wspólnego nad indywidualnym Koreańczycy postrzegają osoby niezwiązane silnymi więzami społecznymi jako wykluczone, ponieważ bez przynależności do sieci, takich jak hagyeon (powiązania edukacyjne) czy jiyeon (wspólne pochodzenie), odniesienie sukcesu w tym kraju jest niemal niemożliwe. Koreańczycy na osobę, która nie należy do żadnych sieci relacji i żyje w odosobnieniu, mówią wangatt (왕따) – jest to osoba pozostająca w zupełnej izolacji, osoba wykluczona ze społeczeństwa. 

Znaczenie hagyeon i uniwersytety SKY 

W Korei Południowej kluczową rolę w budowaniu kariery odgrywa hagyeon. Ukończenie tej samej uczelni co kadra zarządzająca lub bezpośredni szef otwiera drzwi do awansów, premii, wyjazdów zagranicznych i najciekawszych projektów. Współcześnie silne przywiązanie do sieci hagyeon wykazują przełożeni, którzy starają się zadbać o młodszych kolegów ze swojej uczelni. To seniorzy będą dzwonić do nowicjuszy, pytając o postępy w pracy oraz oferując im niezbędne wsparcie i pomocne wskazówki. 

Szczególne znaczenie na rynku pracy mają uniwersytety SKY – akronim utworzony od trzech najlepszych uczelni w kraju: Seoul University, Korea University i Yonsei University. Choć uczęszcza na nie zaledwie 2% najzdolniejszych uczniów, ich absolwenci dominują na najwyższych stanowiskach państwowych i kierowniczych w czebolach, czyli ogromnych i zdominowanych przez jedną rodzinę firmach będących fundamentem południowokoreańskiej gospodarki. Niezwykle wiążące są więzi absolwentów Uniwersytetu Korei – placówki, która bardzo pielęgnuje tradycje i wartości reprezentowane przez osoby z dyplomem tej uczelni, a co najważniejsze podkreśla znaczenie przynależności do elity. Absolwenci tej uczelni spotykają się po pracy w swoim gronie i kultywują poczucie przynależności do uprzywilejowanego środowiska.

Hagyeon w sektorze publicznym 

Wpływ powiązań akademickich jest szczególnie widoczny w sektorze publicznym. Przy każdej zmianie prezydenta w Korei można zauważyć wymianę całej administracji na absolwentów uczelni ukończonej przez głowę państwa. Co więcej, według badań Ma Gang rae z 2016 roku, absolwenci SKY reprezentowali w tym czasie aż 53 proc. stanowisk ustawodawców Zgromadzenia Narodowego 71 proc. stanowisk na szczeblu ministra, 49 proc. szefów samorządów, 53 proc. stanowisk prezesów, 65 proc. zawodów prawniczych oraz 63 proc. kierownictwa szpitali. W gabinecie administracji Yoon Suk yeola (2022-2025) absolwenci SKY stanowili aż 79% składu, a znaczna ich większość ukończyła Seoul University, którego dyplom posiada właśnie Yoon Suk yeol. Natomiast obecny prezydent Lee Jae myung (na stanowisku od 2025 roku), mimo nieukończenia żadnego z uniwersytetów SKY (ma dyplom prywatnego Uniwersytetu Chung-Ang) posiada gabinet składający się w ponad połowie z absolwentów Uniwersytetów SKY. 

Walka z nepotyzmem 

W społeczeństwie koreańskim przez popularność posługiwania się swoim znajomościami obecny jest nepotyzm, przeciwko któremu są organizowane co jakiś czas protesty niezadowolonego społeczeństwa. W 2019 roku Cho Min, córka ówczesnego ministra sprawiedliwości Cho Kuka, przedstawiła sfałszowane referencje akademickie na Korea University i w szkole medycznej Pusan National University, które uzyskała dzięki pomocy ze strony rodziców. Kontrowersje wokół sfałszowanych referencji akademickich Cho Min wywołały 23 sierpnia 2019 roku protesty przy świecach na Seoul National University oraz Korea University, skierowane przeciwko studentce i jej ojcu. W wyniku oskarżeń Kuk zrezygnował ze stanowiska dwa miesiące po objęciu urzędu. Jego córce natomiast odmówiono przyjęcia na studia, a jej wcześniejsze prace naukowe poddano ponownej recenzji. 

Rekrutacja w ciemno 

W przeszłości przejawem nepotyzmu była popularna praktyka pytania kandydata podczas rekrutacji o zawody rodziców w celu ustalenia czy kandydat należy do tak zwanej “połączonej rodziny”. Dzięki takiemu pytaniu można było rozpoznać czy kandydat spełnia oczekiwania pracodawcy i czy rodzina przygotowała go do pracy w konkretnym zawodzie. Współcześnie odchodzi się jednak od tak osobistych pytań i podejmuje się działania mające zapobiegać nepotyzmowi i obsadzaniu stanowisk poprzez sieci hagyeon. Coraz częściej stosuje się praktykę zatajania ukończonego uniwersytetu osoby rekrutowanej. Taką metodę stosują nawet zagraniczne firmy, takie jak Google czy HSBC (Hongkong and Shanghai Banking Corporation). Celem takiego działania jest, aby dać wszystkim kandydatom równe szanse i nie wybierać przyszłego pracownika na podstawie ukończonego uniwersytetu. Dyplom uczelni wyższej w społeczeństwie koreańskim niestety częściej świadczy bardziej o zamożności rodziny, która mogła sobie pozwolić na prywatną edukację nastawioną na przygotowanie do egzaminów na uczelnie SKY, niż o zdolnościach akademickich ucznia. 

Czy rekrutacja w ciemno ma pozytywne skutki? 

Od 2017 roku około 350 organizacji publicznych w Korei zostało upoważnionych do zastosowania procesu rekrutacji kandydatów bez wiedzy o ich dyplomie z uczelni. Badanie przeprowadzone przez Ministerstwo Zatrudnienia i Pracy wykazało, że odsetek absolwentów SKY przyjętych w nowych procesach rekrutacyjnych w tych organizacjach spadł o około 30 proc., porównując wyniki rekrutacji w 2015 i 2016 roku do tych w 2017 i 2018 roku. Dane pokazują również, że w wyniku zastosowania tej polityki zatrudniono więcej kobiet w instytucjach publicznych. Według badania opublikowanego w 2021 r., wskaźnik nowych zatrudnionych kobiet wzrósł z 34 proc. w 2016 r. do 39 proc. w 2019 r.. 

Podsumowanie 

Choć społeczeństwo koreańskie należy do jednych z najbardziej wykształconych na świecie, zdarza się że, posiadanie dyplomu uczelni wyższej nie wystarcza, aby uzyskać prestiżową posadę, przez co dochodzi do posługiwania się swoją siecią znajomości. Sieci hagyeon są niezwykle istotne w społeczeństwie koreańskim, ponieważ odgrywają kluczową rolę we wspinaniu się po szczeblach drabiny kariery i dają koreańczykom poczucie przynależności. Wzajemna lojalność absolwentów tej samej uczelni skutkuje chęcią pomocy w znalezieniu odpowiedniego stanowiska oraz wsparcia w osiągnięciu sukcesu. Absolwenci pomagają sobie między innymi poprzez udzielanie wskazówek, polecanie przełożonym, a nawet dawanie taryfy ulgowej na samej rozmowie rekrutacyjnej. Państwo podejmuje wiele działań, aby zapobiegać rekrutacji na podstawie ukończonego uniwersytetu i zachęca, aby rekruterzy skupiali się na kompetencjach konkretnego kandydata. Skutkują one zwiększeniem możliwości na rynku pracy w Korei i wyrównaniem szans absolwentów różnych uniwersytetów. 

Bibliografia: 

[1] Chung, E., [Why] Koreans Can’t Brag about SKY during Job Interviews, Korea JoongAng Daily, 22.04.2023, https://koreajoongangdaily.joins.com/2023/04/22/why/korea-inequality-dirt-spoon/202304220 70006087.html dostęp: 5.03.2026. 

[2] Education at a Glance 2025: Korea, OECD, 2025, https://www.oecd.org/en/publications/education-at-a-glance-2025_1a3543e2-en/korea _252c9ed2-en.html, dostęp: 5.03.2026.

[3] Korean Educational Development Institute, https://www.kedi.re.kr/eng/kedi/main/main.do, dostęp: 5.03.2025. 

[4] Population with Tertiary Education, OECD, https://www.oecd.org/en/data/indicators/population-with-tertiary-education.html, dostęp 5.03.2026. 

[5] Sawińska, A., Kraina Jednej Szansy. O Edukacji W Korei Południowej, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2025.