Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; plgK2k2additonalcategories has a deprecated constructor in /home/diplo/domains/diplomacy.pl/public_html/plugins/k2/k2additonalcategories/k2additonalcategories.php on line 20
Wydrukuj tę stronę
13 maj 2018

Meksykański American Dream

Przyczyny i skutki emigracji z Meksyku do Stanów Zjednoczonych.

Każdego roku do Stanów Zjednoczonych migruje ponad milion Meksykanów. Zgodnie z szacunkami PewResearch Center[1] w 2014 r. w USA mieszkało 11,7 miliona imigrantów zza południowej granicy, a około połowa z nich przebywała w kraju nielegalnie[2]. Mieszkańcy Meksyku są najliczniejszą grupą osiedleńców w Stanach, stanowiąc około 30% wszystkich imigrantów kraju[3].Czemu Meksykanie od wielu lat opuszczają swoją ojczyznę? Czego imigranci szukają na północy kontynentu? Jakie następstwa niesie za sobą ta wieloletnia migracja? Odpowiedzi na te pytania pozwolą lepiej zrozumieć istotę ruchów migracyjnych na granicy dwóch Ameryk.

Narodziny migracji meksykańsko-amerykańskiej

Migracja Meksykanów do Stanów Zjednoczonych sięga w lat 70. XIX wieku. Pod koniec XIX w. pracodawcy z USA zaczęli werbować meksykańskich robotników do budowy kolei południowo-zachodnich i rolników do pracy na farmach. Na początku XX w. czynniki napędzające meksykańską migrację były stosunkowo ograniczone. Transport i sieci komunikacyjne łączące Meksyk ze Stanami Zjednoczonymi były słabo rozwinięte, a migrujący rolnicy mieli ograniczony dostęp do rynków pracy poza czterema południowo-zachodnimi stanami granicznymi. Kolejnym etapem powodującym dodatkowe ruchy migracyjne była rewolucja meksykańska (1910-1920). Przemoc i zmiany społeczno-gospodarcze, spowodowały wzmożenie migracji za północna granicę. W czasie Wielkiego Kryzysu w USA popyt na pracowników-imigrantówspadł, stopa bezrobocia wzrosła do 25% w 1933 r. i pozostała powyżej 15% do 1940 r[4]. Ze względu na kryzys gospodarczy i załamanie rynku pracy rząd USA przeprowadził przymusowe deportacje, w latach 1930 – 1940 populacja Meksykanów w Stanach pierwszy raz zmalała.

Brak „rąk do pracy” - Program Bracero

Przepływ był kontynuowany poza oficjalnymi kanałami po wojnie i został ponownie zinstytucjonalizowany na początku lat 50. XX wieku jako Program Bracero, w ramach którego setki tysięcy meksykańskich robotników co roku zdobywało pracę w USA, głównie w rolnictwie. Urzędnicy meksykańscy sprzeciwiali się nowej fali emigracji, którą uważali za marnotrawstwo zasobów meksykańskich i w oparciu o doświadczenia wcześniejszych migrantów - jako zagrożenie dla praw pracowniczych. Politycy północnoamerykańscy natomiast postrzegali imigrację przez pryzmat wojny, co za tym idzie potrzebę wzmocnienia stosunków amerykańsko-meksykańskich. Pragnęli poprawy relacji z Meksykiem i zachowywali duży szacunek wobec meksykańskich koncernów. Administracja Franklina D. Roosevelta rozpoczęła negocjacje z Meksykiem w sprawie dwustronnego programu dla migrantów, który stał się znany jako program Bracero (od hiszpańskiego terminu robotnik)[5]. Program Bracero miał silny wpływ na meksykańsko-amerykański system migracji. Blisko 50 000 gospodarstw zatrudniało ponad 400 000 Meksykanów rocznie w szczytowym okresie programu pod koniec lat 50. XX w[6]. Oba rządy wspierały programmiędzy innymi poprzez rozwój infrastruktury transportowej, aby przenieść pracowników rolnych z meksykańskiego wnętrza do regionu przygranicznego, a następnie za północną granicę. Zakończenie Programu Bracero w latach 60. XX w. spowodowało, że zatrudnianie nielegalnych imigrantów generowało silne, choć wciąż sporadyczne, obaw w rządzie USA. Obawy te wywołały trwającą niemal dziesięć lat amerykańską debatę,której kulminacją była ustawa o reformie imigracyjnej z 1986 r. (The Immigration Reform and Control Act -IRCA).[7]

Początki współczesnego systemu migracyjnego

W połowie lat 60. XX w. rozpoczął się okres nowożytnej epoki migracji regionalnej. Nastąpiło przejście od systemu głównie okresowej migracji rolniczej do systemu charakteryzującego się długotrwałym przesiedleniem, większym zróżnicowaniem geograficznym i zróżnicowaniem rynku pracy.Do Stanów liczniej napływali wykwalifikowani pracownicy z meksykańskich regionów miejskich. Rząd meksykański praktycznie nie czynił żadnych działań w kwestii polityki migracyjnej od zakończenia Programu Bracero aż do połowy lat 80. Lata 70. To stopniowe zwiększanie kontroli granicznych przez USA oraz coraz większe restrykcje kwotowe. Dopiero lata 90., a co za tym idzie prezydentura VincenteFoxa oraz George’a W. Busha przyniosła kolejne zmiany w systemie migracyjnym[8].

Prevention Trough Deterrence - lata 90. XX wieku

Po wprowadzeniu  IRCA i zaostrzeniu prawa migracyjnego nie nastąpiły widoczne zmiany w kwestii migracji meksykańsko-amerykańskiej. Globalizacja i rozwój wielkich koncernów wpłynęły na obniżenie płac w Stanach. Ponadto w USA pracodawcy kontynuowali obniżanie kosztów produkcji poprzez mechanizację oraz przenoszenie linii produkcyjnych  do państw obfitujących w tanią siłę roboczą. Meksyk cieszył się okresem szybkiego rozwoju gospodarczego, jednak Latynosi  kontynuowali migrację ekonomiczną poprzez utrwalony w społeczeństwie wizerunek Stanów jako źródła dobrobytu . Do lat 90. XX wieku socjologowie opisali pracodawców amerykańskich i pracowników meksykańskich jako "strukturalnie zależnych" od migracji, co oznacza, że migracja stała się podstawową cechą regionalnego rynku pracy, niezależnie od cyklicznych tendencji płacowych i dotyczących zatrudnienia.Kongres zareagował na te tendencje, wprowadzając 4 dodatkowe ustawy koncentrujące się na nielegalnej migracji w dekadzie po IRCA. Ustawyzapewniały środki na nowe inwestycje w zakresie bezpieczeństwa na granicy, ograniczały dostęp migrantów do opieki społecznej i innych świadczeń publicznych oraz usprawniały procedurędeportowanianielegalnych imigrantów.Szereg restrykcyjnych aktów ustawodawczych wprowadzonych przez USA został określony jako tzw. strategia zapobiegania przez odstraszanie (PreventionTroughDeterrence). Koncepcja obejmowała między innymi zamknięcie tras migracyjnych oraz wzmożone patrole na granicy.

Ucieczka czy pogoń za dobrobytem? Obraz obecnej migracji

Powszechnie panuje tendencja przypisywania meksykańskiej imigracji (i migracji w Ameryce Środkowej, często przez wzgląd na migrację meksykańsko-amerykańską) czynnikom ekonomicznym, skupiając się na czynniku popychającym, jakim jest brak możliwości ekonomicznych lub na czynniku przyciągającym jakim jest nieskuteczna polityka kontroli granicznej. W rzeczywistości istnieje wiele różnorodnych czynników przyciągających  i wypychających, które określają, dlaczego obywatel meksykański decyduje się przyjechać do Stanów Zjednoczonych. Początkowo głównym typem migracji była migracja ekonomiczna, jednak towarzyszył jej czynniki zarówno gospodarcze jak i polityczne. Na przestrzeni lat na ruchy migracyjne między oboma kontynentami wpływały również czynniki środowiskowe takie jak liczne intensywne trzęsienia ziemi, tsunami, erupcje wulkanów. Ponadto nieprzyjazny klimat i spieczona, sucha ziemia charakteryzujące się poważnym brakiem dostępnej wody. Obecnie głównymi czynnikami wypychającymi są czynniki społeczno-gospodarcze takie jak: słabe perspektywy edukacyjne (wskaźnik alfabetyzacji wśród dorosłych  wynosi jedynie 55%), wysoka przestępczość[9], ubóstwo i wysoki poziom bezrobocia[10], niewystarczająca opieka zdrowotna (na jednego lekarza przypada około 1800 pacjentów). Ponadto również współcześnie klimat i naturalne zagrożenia w Meksyku mogą zmusić ludzi do przeniesienia się do Ameryki. Meksyk jest bardzo jałowym obszarem, który cierpi na niedobór wody, nawet w bardziej rozwiniętych regionach Meksyku. Kraj cierpi również na klęski żywiołowe, w tym wulkany, trzęsienia ziemi, huragany i tsunami. Niedawne klęski żywiołowe mogą zmusić ludzi do migracji, jeśli ich domy zostały zniszczone lub nie nadawały się do zamieszkania. Ludzie żyjący w niebezpiecznych strefach mogą również migrować ze strachu o swoje życie.Współcześnie przeważającymi czynnikami przyciągającymi są  również społeczne i ekonomiczne: dostęp do lepszej opieki zdrowotnej ( w Stanach na 1 lekarza przypada jedynie około 400 pacjentów) i wysokiej jakości edukacji[11], duże istniejące już społeczności meksykańskich imigrantów oraz łączenie rodzin[12], a także większe możliwości zatrudnienia[13].

Niezależnie od tego, czyczynnikigłównie przyciągają, czy wypchają, meksykańskie rodziny masowo migrują do Stanów Zjednoczonych, aby zapewnić sobie i swoim dzieciom lepszą przyszłość.

Rosnące koszty i zagrożenie

Jaki wpływ na społeczeństwo i gospodarkę USA ma emigracja meksykańska? Przede wszystkim trzeba zauważyć, że walka z nielegalną migracją kosztuje rząd Stanów Zjednoczonych miliony dolarów.Stale rosnąkoszty związane z deportacją, finansowaniempatroli granicznych i więzień. Meksykanie przez obywateli USA są postrzegani jako drenaż gospodarki kraju. Utrzymywanie niskich stawek zarobkowych, a przede wszystkim ich akceptacja przez pracowników migrujący zza południowej granicy wpływa również na malenie zarobków obywateli USA. Analizując skutki społeczne należy zauważyć rosnącą liczbę konfliktów na tle rasowym i kulturowym, w Stanach coraz częściej dochodzi do przejawów rasizmu i nastrojów antyimigranckich. Z powodu nasilonych ruchów migracyjnych wzrósł również wskaźnik zachorowań na gruźlicę. Przede wszystkim jednak znacząco zmienia się struktura demograficzna StanówZjednoczonych. Według badań PewResearch Center z 2009 r. szacuje się, że w 2050 r. Latynosi będą stanowić 29% ogółu mieszkańców kraju, biali staną się w tym czasie mniejszością (47% ludności USA)[14]. Ponadto zdaniem amerykańskiego politologa, Samuela P. Huntingtona imigracja jest największymzagrożeniem dla tożsamości i bezpieczeństwa narodowego w USA. Również zgodnie z opinią byłego konsultanta Departamentu Stanu najważniejsze negatywne konsekwencje meksykańskiej migracji to po pierwsze, prawdopodobne, przyszłe roszczenia terytorialne Meksykanów wobec USA dotyczące ziem odebranych w następstwie wojen lat 30. I 40. XIX w. Zdaniem badacza w dłuższym okresie czasu nastąpi rekonkwista ziem Kalifornii, Ariozny, Nowego Meksyku oraz Teksasu. W opinii Huntingtona kolejnym problemem społecznym, na który warto zwrócić uwag ęjest utrudniona asymilacja Meksykanów ze względu na ich koncentrację w kilku stanach przygranicznych oraz spójność, która pozwala zachować im własną, odrębną kulturę. Przykładem wolnej i mało efektywnej asymilacji jest chociażby poziom wykształcania, który w kolejnych pokoleniach nadal jest niższy niż średnia obywateli USA, kolejno przekłada się to na zarobki, wykonywane prace oraz niskie pozycje Meksykanów w hierarchii społecznej[15].Migracja meksykańsko-amerykańska z perspektywy Stanów nie ma wielu zalet. Meksykańscy migranci często podejmują niskopłatne, służebne posady, które, mimo niskich płac, są nadal korzystniejsze finansowo niż praca i zarobki w ich ojczyźnie. Początkowo było to  korzystne dla społeczeństwa i gospodarki USA,jednak teraz, gdy bezrobocie w Stanach wzrasta , Amerykanie poszukują jakiejkolwiek pracy. Sytuacja kiedy wiele posad jest obsadzonych przez imigrantów może prowadzić do wzrostu napięcia społecznego. Jedyną pewną zaletą na dzień dzisiejszy jest wprowadzenie meksykańskich tradycji kulturowych do Stanów. Zwłaszcza w stanach o dużej liczbie imigrantów, przyczyniło się do poprawy aspektów kulturowych. Kuchnia meksykańska stała się niezwykle popularna w USA dzięki burrito i tacos. Nowa żywność i muzyka znacznie przyczyniły się do poprawy różnorodności kulturowej Stanów Zjednoczonych.[16]

Wyludnienie, rozbite rodziny– niepewna przyszłość Meksyku

Analizując wpływ migracji na Meksyk również zauważymy wiele negatywnych skutków. Po pierwsze, Meksyk jest opuszczany przez miliony obywateli rocznie, większość z nichto młodzi mężczyźni. Taki rodzaj migracji ma bardzo duży wpływ na kształtowanie się struktury demograficznej kraju oraz rodzajów powstających problemów społecznych. Meksykańskie wsie ciepią na niedobór obywateli aktywnych zawodowo. Mężczyźni emigrują pozostawiając większość kobiet, które mają problem ze znalezieniem partnerów w kraju. W Meksyku pozostają przede wszystkim starzy ludzie oraz kobiety i osoby niezdolne do pracy. Niektóre wioski, takie jak Santa Ines, straciły 2/3 mieszkańców, masowa migracja prowadzi do wyludnienia całego kraju. Ponadto mieszkańcy z południa i centrum często przenoszą się do bogatszych i bardziej perspektywicznych regionów przygranicznych. Przy tak wielu negatywnych skutkach społecznych jedno jest  pewne, Meksykanie zarabiają w USA lepiej niż w Meksyku podczas wykonywania tych samych prac. Pozytywnym skutkiem dla społeczeństwa i gospodarki jest niewątpliwe ilość pieniędzy, która spływa do rodzin migrantów. .Legalni i nielegalni imigranci razem wysyłają do Meksyku około 6 miliardów dolarów rocznie[17]. Mimo niezliczonych negatywnych skutków dla gospodarki, struktury demograficznej Meksyku i społeczeństwa, śmiało można stwierdzić, że życie Meksykanów za północną granicą i ich bliskich, którzy otrzymują pieniądze jest na wyższym poziomie niż przeciętnych  rodzin pozostających w kraju. Niestety migracja jest często jedyną szansą meksykańskiego obywatela na zapewnienie godnej przyszłości sobie i swojej rodzinie.

Niekończąca się opowieść

Przyczyn meksykańskiej migracji jest mnóstwo, począwszy od kontekstu historycznego, przez kwestie ekonomiczne, kończąc na czynnikach społecznych. Wydaje się, że ruchy na granicy obu Ameryk są zjawiskiem, którego nie można ukrócić. Meksykanie wciąż szukają szansy za północną granicą, a amerykańscy pracodawcy cały czas poszukują pracowników, którzy podejmą się ciężkiej pracy za małe pieniądze. Meksyk wnika w głąb kultury takich stanów jak Kalifornia, Arizona czy Nowy Meksyk, stając się nieodłączną częścią społeczeństwa i tworzącej się historii. Co więcej raz otwarty tunel migracyjny (o długości 3 tysięcy kilometrów) nie ma szans na zamknięcie. Przepaść ekonomiczna pomiędzy oboma państwami oraz perspektywy, które daje ucieczka do Stanów są silniejsze niż strach przed opuszczeniem bliskich bądź pozostaniem deportowanym. Migracja meksykańsko-amerykańska była kształtowana przez wiele lat i wpływało na nią wile czynników, jednak mimo chwilowych spadków nigdy nie spowolniła i nie zmalała znacząco. Prawdopodobnie, również w najbliższej przyszłości mimo wielu swoich negatywnych skutków dla gospodarek obu państw,  pogoń za dobrobytem i ucieczka przed biedą będzie niepohamowanie trwać czy w formie legalnej, czy też nie.

 

 Martyna Magaj

 

 

[1] The PewResearch Center to amerykański, niezależny Fact Tank z siedzibą w Waszyngtonie. Dostarcza informacji na tematy społeczne, prowadzi badania opinii publicznej, badania demograficzne, analizę treści medialnych i inne badania z zakresu nauk społecznych.

[2] A. Gonzalez-Barrera, J.M. Krogstad, What we know about illegal immigration from Mexico, Pew Research Center, 2 III 2017, http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/03/02/what-we-know-about-illegal-immigration-from-mexico/, (data dostępu: 9 kwietnia 2018).

[3] M.R.Rosenblum, K. Brick, US Immigration Policy and Mexican/Central American Migration Flows: Then and Now p. 3, Migration Policy Institute - The Regional Migration Study Group, https://www.migrationpolicy.org/sites/default/files/publications/RMSG-regionalflows.pdf, (data dostępu: 9 kwietnia 2018).

[4] G. Smiley, Unemployment Rate Estimates for the 1920s and 1930s, Economic History Association, vol. 43, no. 2, June 1983, p. 488.

[5] M. R. Rosenblum, W. A. Kande, C. RibandoSeelke, R. E. Wasem, Mexican Migration to the United States: Policy and Trends, p. 6, Congressional Research Service, https://fas.org/sgp/crs/row/R42560.pdf, (data dostępu: 6 kwietnia 2018).

[6] Tamże, p. 7.

[7]Mexico-U.S. Migration: A Shared Responsibility, The Carnegie Endowment for International Peace (International Migration Policy Program) & The InstitutoTecnológicoAutónomo de México (Faculty of International Relations), p. 6, http://carnegieendowment.org/pdf/files/M%20exicoReport2001.pdf, (data dostępu: 10 kwietnia 2018).

[8] A. Bartnik, Emigracja latynoska w USA po II wojnie światowej na przykładzie Portorykańczyków, Meksykanów i Kubańczyków, Kraków 2012, s.90-93.

[9] W Meksyku wskaźniki przestępczości są niezwykle wysokie. Liczba zabójstw na 100 000 osób wynosi około 10-14 (średnia światowa to 10,9 na 100 000). Naj większym problemem są zdecydowanie przestępstwa związane z narkotykami. Właśnie z powodów powiązanych z narkobiznesem ginie w Meksyku najwięcej osób (potyczki karteli narkotykowych, porwania, akcje antynarkotykowe sił zbrojnych, w których giną niewinni ludzie). Wielu Meksykanów przenosi się za granicę ze strachu o swoje życie.

[10] Bezrobocie i ubóstwo stanowią poważny problem w Meksyku, a w ostatnich latach wzrosły wykładniczo. W 2000 r. stopa bezrobocia w Meksyku wynosiła 2,2, jednak w 2009 r. wzrosła aż o 34,43%, osiągając 5,37% w 2010 r. Duża część populacji meksykańskiej to rolnicy żyjący na obszarach wiejskich, gdzie panują ekstremalne temperatury , a niska jakość gruntu utrudnia prowadzenie gospodarstwa. Co za tym idzie, wiele rodzin meksykańskich boryka się z problemami, a prawie 50% ludności żyje w ubóstwie. Tak wysokie wskaźniki bezrobocia i ubóstwa zmuszają Meksykanów do emigracji na północ kontynentu, gdzie znajdują lepsze perspektywy.

[11] Około 85% meksykańskiej populacji potrafi czytać i pisać, w Stanach natomiast wskaźnik alfabetyzacji wynosi 99%. Ponadto większość dzieci w Meksyku kończy szkołę w wieku 14 lat, w USA jest to 16 lat. Statystyki te pokazują, że w Stanach istnieją znacznie lepsze perspektywy edukacyjne niż w Meksyku. Zach

[12] Istniejące już spore społeczności migrantów w stanach takich jak Teksas i Kalifornia zachęcają do migracji. Imigranci obecni na ziemiach USA ułatwiają nowym przybyszom osiedlanie się , a członkowie rodziny i przyjaciele, którzy już się przenieśli, zachęcają innych do przeprowadzki.

[13]Migration Mexico to USA, GCSE Study Case, http://www.sln.org.uk/geography/schools/blythebridge/gcsecsmigrationmexicousa.htm, (data dostępu: 14 kwietnia 2018)

[14] J. Węgleński, Imigracja a globalizacja : Przykład Stanów Zjednoczonych, Warszawa 2012, s. 89.

[15] S.P. Huntington, Kim jesteśmy?, tłum. B. Pietrzyk, Kraków 2007, s. 202.

[16]A. Jackson, Mexico to USA Migration, Geography AS Notes, https://geographyas.info/population/mexico-to-usa-migration/, (data dostępu: 14 kwietnia 2018)

[17] Tamże.